علائم ایمنی ANSI خطر ماشین آلات گرداننده

ایمنی ماشین آلات صنعتی

مقدمه :
 

 پس از انقلاب صنعتی استفاده بشر از ماشین‌آلات صنعتی رو به افزایش گذاشت . با پیشرفت صنعت و تکنولوژی و ایجاد ماشین‌آلات و دستگاههای جدید حوادث و آسیبهای ناشی از کار هم به همین نسبت افزایش یافته است ، بطوریکه بعد از انقلاب صنعتی این حوادث آنچنان افزایش یافته که توجه دست اندر کاران را جلب نموده است و آنها را برانگیخته تا در زمینه حفاظ‌گذاری قسمتهای مختلف خطرناک و جلوگیری از حوادث اقداماتی انجام دهند که با گذشت زمان به تدریج ماشینها به وسایل حفاظتی مجهز گردیدند .

طبق آمارهای موجود در حوادث کارگری بیشترین حوادث مربوط به کار با ماشین‌آلاتی می‌باشد که دارای قسمتهای متحرک و گردنده هستند ، مانند دستگاه پرس ، دستگاههای تراش ، پلاستیک‌سازی و ... . دستگاههای دیگری که در صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از : دیگهای بخار ، مولدهای تولید استیلن ، کپسولهای محتوی استیلن و اکسیژن که دارای مخازن و لوله‌های تحت فشار گازهای مختلف می باشند و عدم رعایت بعضی از انواع اصول ایمنی در این دستگاهها با ایجاد انفجار و آتش‌سوزی و حوادث دیگر برای کارگران همراه است .
 

مساله ایمنی و حفاظت ماشین‌آلات از اولین مسایل ایمنی بوده که برای آن قوانین و مقرراتی تعیین شده است . در قانون کار کشور ما مواد 85 و 89 به صورت غیرمستقیم بر ایمنی ماشین‌آلات تاکید دارند و در آئین نامه های حفاظت و بهداشت کار نیز در فصول 10 ، 12 ، 13 ، 14 ، 15 ، 16 ، 17 و 36 به صورت کامل و جزء به جزء به ایمنی ماشین‌آلات پرداخته شده است .

  
خطرزدایی در صنعت عموماً در سه عامل انسان ، ساختمان ، ماشین آلات و ابزار اعمال می شود که درانسان ، دانش و اطلاعات فنی ، ایمنی و بهداشت ، آموزش های عملی در سرکار ، تدوین مقررات و آیین نامه ها و نظارت بر اجرای آنها و در ارتباط با ساختمان ، نقشه کشـی و طراحی و احداث صحیح ساختمان بر طبق ضوابط مشخص شده از جمله راه های جلوگیری از خطرزدایی می‌باشد و در ارتباط با ماشین آلات و ابزار ، نیز ضوابط خطرزدایی می‌بایست ابتدا در هنگام ساخت و طراحی ماشین اعمال شود و در فاز دوم بعد از طراحی ماشین ، و بر روی قسمت های خطرناک که در تماس با شاغل می باشد انجام شود . معمولاً ماشین ها و ابزاری که در صنعت بکار گرفته می شوند به انواع واقسام مختلف تقسیم بندی می شوند و هر یک از آنها نیز تنوع خاص خود را دارد بنابرین نمی توان برای حفاظت از همه ماشین های صنعتی برنامه‌ای مشخص پیشنهاد کرد . اما رفع خطر و اعمال ضوابط ایمنی در ماشین منوط به رعایت یک سری مشخصات کلی است که در صورت مورد نظر قرار گرفتن می تواند ارزش ایمن بودن آن ماشین را اثبات نماید .

 
حفاظ‌گذاری ماشین‌آلات :

 
یکی از راههای ایجاد ایمنی برای ماشین آلات حفاظ‌گذاری آنها می‌باشد تا از دسترس کارگر به مناطق خطر جلوگیری بعمل آید . انواع حفاظها را می توان به صورت زیر خلاصه کرد :

 
1- حفاظ ثابت (Fixed Guard) : حفاظهایی هستند که دسترسی به منطقه خطر یک دستگاه را با استفاده از نرده‌های فلزی ، چوبی ، پلاستیکی و یا حفاظت کننده‌های دائمی کاملاَ محدود می کند . حفاظ باید ایمنی را بنحد مطمئن برقرار کند و چنانچه لازم است که حفاظ باز شود ، کارگر نتواند با وسایل معمولی آنرا باز کند . حفاظهای ثابت از دیدگاه ایمنی بهترین حفاظ محسوب می شوند ، به شرطی که محدودیتی در تولید قطعات ایجاد نکند .

 
2- حفاظ خودکار (Automatic Guard) : حفاظ‌های خودکار مانند حفاظ دستبندی ، جارویی یا پس‌زننده و یا حفاظهای فتوالکتریک که عمل آنها با نیروی محرک ماشین ارتباط مستقیم دارد ، یعنی اگر ماشین بکار افتد حفاظ نیز عمل می‌کند .

 
3- حفاظ درگیرشونده (Enter Locking Guard) : حفاظهایی هستند که به دو صورت مکانیکی و الکتریکی مانع دسترسی کارگر به منطقه خطر می‌شود و تا بکار نیفتد ماشین کار نخواهد کرد .

 
مشخصات کلی حفاظ در ماشین آلات :

 
1ـ حفاظت وایمنی را به طور مثبت و کامل تامین نماید .

 
2ـ حفاظت بایستی از ورود دست به منطقه خطرناک در هنگام عملیات کاری جلوگیری کند .

 
3ـ حفاظ نباید موجب لطمه به تولید شده واز این راه موجب بی میلی در استفاده از آن توسط کارفرما شود .

 
4ـ موجب ناراحتی و اشکال برای شخصی که از دستگاه استفاده می کند نگردد .

 
5 ـ به طور خودکار ، یا با حداقل کوشش به کار بیفتد .

 
6 ـ دستگاه حفاظتی بایستی با مکانیزم خود ماشین متناسب بوده و مطابقت مفید داشته باشد .
 

7 ـ بهتر است که جزئی از قسمت های اصلی ماشین باشد .

 
8 ـ مانع روغنکاری ، بازرسی ، تنظیم و تعمیر ماشین نگردد .
 

9 ـ حفاظ باید با حداقل تعمیر بتواند مدت زیادی کارکند و در مقابل فرسودگی و ضربات مقاومت کند .

 
10 – حفاظ باید با دوام باشد و در برابر آتش سوزی و مواد خورنده مقامت کند .

 
11 ـ خود عامل خطر نباشد ( دارای اجزایی نباشد که موجب حادثه گردد ) .

 
ایمنی ماشین های ابزار :

 

بنا به تعریف ماشین ابزار ماشینی است که بوسیله نیروی برقی که از الکتروموتور تأمین می‌شود، تسمه و یا چرخ‌دنده‌ها را به حرکت درآورده و به محور اصلی کار یا ابزار برش، منتقل کرده و به آن حرکت دورانی یا حرکت خطی می‌دهد . در ایمنی ماشین‌های ابزار باید قسمتهای مختلف زیر مورد توجه قرار گیرد :

 
1) نکات ایمنی در طراحی ماشین.

 
2) نکات ایمنی در طراحی کارگاه (از نظر روشنایی، تهویه، فضای لازم برای هر دستگاه و…) .

 
3) نکات ایمنی مربوط به متصدی دستگاه (از جمله انتخاب مناسب کارگران و آموزش آنها در مورد نحوه کار با دستگاه و….

 
4) رعایت قوانین و مقررات حفاظتی که متناسب با نوع ماشین تدوین می‌شود.

 
از جمله ماشین‌های ابزار، ماشین مته، ماشیت تراش، دستگاه سنگ سمباده می‌باشد که به بررسی تک‌تک آنها پرداخته می‌شود.