نظم و نظافت کارگاهی و اصول ایمنی در محیط کار
رعایت نظم و نظافت کارگاهی جهت دستیابی به صنعتی منضبط و کارگاهی تمیز با کارگران بهره ور و کاهش ریخت و پاش در محیط کار الزامی می باشد. در این آموزش قصد داریم شما را با اهمیت این موضوع آشنا نماییم.
نظم و نظافت کارگاهی یا House Keeping
روزگاری فروش زیاد و یا تعداد کارکنان و بزرگی کارخانه موجبات افتخار یک شرکت را فراهم می آورد زیرا ظاهرا فروش بالا و تولید انبوه، کاهش هزینه تولید و سود بالاتر را تضمین می کرد. در دیدگاه جدید مدیریتی مهارت کارگر خط تولید و نیز شرایط تولید و محیط کارخانه و کیفیت محصول است که تعیین کننده فروش و سود شرکت است.
یکی از مقولات مهم در کاهش حوادث انظباط کارگاهی می‌باشد که عوامل روانی، روانشناسی، فرهنگی و اجتماعی در ایجاد آن سهیم می‌باشد. به تجربه ثابت شده است که بوسیلة برقراری نظم در کارگاه میزان حوادث کاهش چشمگیری داشته است.
انضباط کارگاهی را باید در کارگاه بوسیله مقررات ایمنی و دستورالعمل‌های ایمنی ایجاد نمود.
مقررات ایمنی:
دستورات ایمنی هستند که از قانون کار ریشه می‌گیرند و در هر کارخانه بنابر شرایط کاری آن واحد، مقرراتی توسط کمیته ایمنی تعیین می‌گردد. این مقررات عام و کلی هستند و لذا از دستورالعمل‌های ایمنی مربوط به هر شغل استفاده می‌شود.
دستورالعمل‌های ایمنی:
این دستورالعملها شامل جزئیات مربوط به یک حرفه مشخص است که توسط مسئولان ایمنی تهیه و تنظیم می‌شوند و برای شغل‌های مختلف دستوالعمل‌های جداگانه تهیه می‌شود. این دستورالعملها با توجه به شرایط عملکرد هر حرفه مشخص می‌گردد و باید حداقل هر دو سال یکبار تجدید نظر شوند.
برای این که این دستورالعملها و مقررات به خوبی پیاده شوند باید فرهنگ آن ایجاد گردد در غیر این صورت این مقررات هر چند کامل هم باشند اجرا نمی‌‌گردند. برای ایجاد انظباط کارگاهی نیز باید زمینة فرهنگی موجود باشد و برای نیل به این هدف باید دستورالعمل‌های کارگاهی را با جملات ساده کوتاه تهیه کرده و بر حسب محل انجام هر کار بر روی دیوار نصب نمود و روی دیوار نصب نمود و در اجرای آن نظارت به عمل آورد.
پاکیزگی در سیستم پنج سین مدیریتی ژاپن یعنی پاکیزگی، انسان، ماشین آلات، مواد و محیط می باشد که البته در ایران از آن تحت عنوان هفت سین صنعتی یاد می‌شود و عبارتند از:
هفت سین صنعتی در ایران
۱ـ سوا کردن ضروریات
۲ـ سر و سامان دادن و مرتب کردن
۳- سپیدی و پاکیزگی محیط کار
۴-سلامتی و ایمنی
۵ـ سازمان یافتگی و انضباط
۶ـ سخت کوشی و کار باتمام نیرو
۷ـ سماجت در انجام کار خوب
البته دو مورد آخر تنها در کشور ژاپن اجرا شده است. و مخصوص این کشور است ولی در کشورهای صنعتی و تعدادی از کشورهایی که در حال صنعتی شدن هستند و همچنین در ایران تنها ۵ مورد اول به اجرا در آمده است که در این کشور‌ها از آن به Five S (۵S) یاد می‌شود.
جهت دستیابی به صنعتی منضبط و کارگاهی تمیز با کارگران بهره ور و کاهش ریخت و پاش راهکارهای زیر توصیه می شود:
راهکارهای داشتن صنعتی منضبط
۱. علامت گذاری و نوشتن مشخصات مواد و یا قطعاتی که در داخل قوطی ها و یا بشکه ها هستند و نوع آنها مشخص نیست.
۲. لوازم ضروری از لوازم غیر ضروری تفکیک شده و وسائل غیر ضروری از محیط کار دور نگه داشته شوند.
۳. ماشین آلات و تجهیزات مورد استفاده و کف سالنها و راهروها بعد از هر شیفت تمیز شوند.
۴. اقلام پر مصرف در نزدیکی محل مصرف قرار داده شوند.
۵. برای نظافت و بهداشت شخصی کارگران باید یک برنامه مدون وجود داشته باشد.